Vrijheid voor jou, betekent ook vrijheid voor de ander

Het is vandaag 4 mei. Elk jaar herdenken wij op 4 mei de slachtoffers, zowel burgers als militairen, die tijdens de Tweede Wereldoorlog in het Koninkrijk der Nederlanden zijn omgekomen of vermoord. Ook herdenken wij degenen die daarna in oorlogssituaties en vredesmissies, vaak ver van huis, hun leven gaven voor vrede en veiligheid.

Helaas kan onze herdenkingsbijeenkomst in het Vrijheidspark ook dit jaar niet doorgaan vanwege de coronamaatregelen. Ter nagedachtenis aan alle Winterswijkse oorlogsslachtoffers leg ik vanmorgen samen met de wethouders bij verschillende monumenten een krans. Want ook in coronatijd mogen zij niet vergeten worden.
Elk jaar zijn er minder mensen die de oorlog nog bewust hebben meegemaakt. Daarom blijft het nodig om het verhaal van de Tweede Wereldoorlog te vertellen. Zodat we blijven beseffen wat het betekent om in vrijheid te leven.

In Winterswijk kennen we allemaal het verhaal van verzetsheldin tante Riek. Zij was betrokken bij de oprichting van de Landelijke Organisatie voor Hulp aan Onderduikers en heeft zo vele mensen aan een onderduikadres geholpen. Het einde van de oorlog maakte zij zelf helaas niet meer mee. Zij stierf op 27 december 1944 in concentratiekamp Ravensbrück, drie maanden voor de bevrijding van Winterswijk.

We kennen ook het indrukwekkende verhaal van Johanna Reiss. Zij werd op 4 april 1932 in Winterswijk geboren als Annie de Leeuw. In haar boek De schuilplaats beschrijft ze hoe zij als onderduikster de oorlog overleefde, dankzij de burgermoed van een gewone boerenfamilie in Usselo die haar en haar oudere zus Sini ruim twee en een half jaar onderdak bood.

Maar er duiken ook nog steeds nieuwe verhalen op. Zoals het aangrijpende verhaal van Thea Windmuller, een jong en levenslustig Joods meisje dat in de oorlogsjaren opgroeide in Winterswijk. In haar dagboek schetst zij een beeld van ons dorp in oorlogstijd. Ze verlangt ernaar dat op een dag alles weer normaal wordt, maar zal dat moment nooit meemaken: op haar 22ste wordt Thea vergast in Auschwitz.

De coronapandemie die we nu doormaken wordt vaak aangeduid als de grootste crisis sinds de Tweede Wereldoorlog. Voor het eerst sinds 1945 kunnen wij niet in volledige vrijheid leven. Maar anders dan 76 jaar geleden hoeven wij niet voortdurend in angst te leven, op de vlucht te zijn of honger te lijden. We zijn vrij in wie wij zijn en wat wij willen zeggen. In Nederland wordt niemand vanwege zijn afkomst, geloof, seksualiteit of politieke denkbeelden vervolgd.

Door corona ervaren we nu hoe het is om in onze vrijheid beperkt te worden en zijn we onze vrijheid meer gaan waarderen. Vrijheid houdt in dat je vrij bent om zelf te bepalen wat je wilt doen, hoe je het wilt doen, dat je mag zeggen wat je wilt en dat je mag geloven waar je in wilt geloven, zolang wat je doet niemand kwaad doet. Vrijheid is zelf je eigen keuzes mogen maken en anderen in staat stellen hun eigen keuzes te laten maken. Ook als dat niet jouw keuzes zijn. Want vrijheid voor jou, betekent ook vrijheid voor de ander.

De burgemeester van Winterswijk,
Joris Bengevoord

Burgemeester Joris Bengevoord portret met op achtergrond gemeentekantoor zonder vlaggen